تحوّل

چندی است همه کس به هرکوی و برزن، به هر محفل و انجمن، دمی می یابند؛ سخن از تحوّل می آغازند. به حالی که برای حصول به این منظور می بایست به گفته رودکی که می گوید:

هرکه نَامُخت از گذشت روزگار نیز ناموزد ز هیچ آموزگار

تحوّل در فرهنگ دهخدا و فرهنگ نامه های دیگر از باب لغوی از جای به جای شدن، برگشتن از جایی به جایی دیگر، انتقال از جایی به جایی دیگر، منتقل شدن و برگشتن از جایی به جایی آمده است. پس تحوّل بذات در اندرونش تغییر است.

یعنی خلاف رای خداوند حکمتست امروز خانه کردن و فردا تحوّلی

بالای خاک هیچ عمارت نکرده اند کز وی به دیر و زود نباشد تحوّلی (سعدی)

پیشینه تحوّل

پیشینه تحوّل را با استناد به مستندات کلید واژه تحوّل در بیانات مقام معظم رهبری که آن را در قالب Pdf قرار داده ام و به پیوست این نوشته اندک، ضمیمه آن ساخته ام تا مورد مدّاقه و پی گرفته شود.

تحوّل را به زبان تمثیل و به استعانت از کلام محمّد بلخی این گونه باید بشکافم؛ فرض براین باشد که تحوّل انباری است که از ره آن گندمی در سیلو جمع آریم، به حالی که اندیشه های ما در پندار، گفتار و کردار در تعامل با جهانیان، نا همسو و ناموزون با حرکت موزون جهانی است و این را نیز سوزنی پنداریم؛ این بدان نمی ماند که کاه را در چشم مردم بینی، لیک کوه را در چشم خویش نابینی.

ما در این انبار، گندم[1] می کنیم گندم جمع آمده،گم می کنیم

می نیندیشیم آخر ما به هوش کین خلل در گندمست از مکر موش[2]

موش، تا انبار ما حفره زدست و از فنش انبار ما ویران شده است

اوّل ای جان دفع شر موش کن وانگهان در جمع گندم جوش کن

گر نه موشی دزد در انبار ماست گندم اعمال چهل ساله کجاست

می اندیشم که این تمثیل بگرفته از دفتر اول مثنوی مولانا، مناسب حال ما و کسب و کارهای ما است .این همه انرژی در این سال ها بگذاشتیم و هزینه کردیم که با آخرین روش های جذب مخاطب خویش را در دل جهانیان بنهیم غافل از این که با گفتار و پندار و کردار خویش اندک علاقه مندانی که اظهار وفاداری برایمان می کردند در اثر بی توجهی به علایق اشان و یک سویه نگری ها ما در تعامل با جهانیان آنها را نیز از دست می دهیم.

فهم و درک ما از تحوّل بر همگان چو مصداق حکایت « منازعت چهار کس جهت انگور کی هر یکی به نام دیگر فهم کرده بود آن را.» می ماند که هر یک از ما از تحوّل فهمی بداشته و داریم که در ذات یک چیز است امّا در بینش و نگرش به فهم و برداشت از تحوّل سردرگم ایم. که مولوی این پدیده را اینچنین می سراید:

چار کس را داد مردی یک درم آن یکی گفت این بانگوری دهم

آن یکی دیگر عرب بد گفت لا من عنب خواهم نه انگوری ای دغا

آن یکی ترکی بد و گفت این یَنُم من نمی خواهم عنب خواهم اُزم

آن یکی رومی بگفت این قیل را ترک کن خواهیم استافیل را .....(مثنوی، د2: 3681-3684)

انواع تحوّل

گام به گام : تحوّل سازمانی می تواند بدون انفصال از گذشته سازمان و در ادامه آن باشد که به آن تحوّل گام به گام می گوئیم.

بنیادی : می تواند با گسستن از گذشته سازمان صورت پذیرد که به آن بنیادی می گوئیم .

واکنشی: می تواند واکنشی در برابر محرک های محیطی باشد که به آن واکنشی می گوئیم.

پیشگام: می تواند بر اساس پیش بینی وقایع و الزامات محیطی باشد که به آن پیشگام می گوئیم.

چهار گام تحوّل بُعدی نهفته دارد که آن را بینش و نگرش گویند. هر جامعه به چهار گونه تحوّل نیازمند است این بُعد خود در چهار گونه تحوّل بجدّ نقش آفرینی می کند. چهار گونه ساختار تحوّل عبارت است از: 1- تحوّل در ساختار فرهنگی. 2- تحوّل در ساختار اجتماعی . 3- تحوّل در ساختار در اقتصادی. 4- تحوّل در ساختار سیاسی.

البّته در این باب، هر چند امروزه در جامعه و شاکله اداری، تحوّل سوزنی گم گشته گردیده است که خُرد و کلان را به پیدا کردن آن در همه جا بسیجانیده اند. لیک بر خویش فرض می دارم که در سخن پیش از این پیش گام بر ننهم و پای شتر سخنم را سفت و سِتوار به ستون حنانه بندم:

چون:

اُستُنِ حنانه از هَجرِ رسول ناله می زد همچو ارباب عُقول... (مثنوی،د1: 2113)

گفت: می خواهی تو را نخلی کنند شرقی و غربی ز تو میوه چِنند؟ ...(مثنوی،د1: 2116)

و به موعظه شیخ مصلح الدّین سعدی، مصلحت چنان بینم و در نشیمن عزلت نشینم و دامن از صحبت فراهم چینم و دفتر از گفت های پریشان بشویم و مِن بَعد پریشان نگویم:

زبان بریده، به کُنجی نشته صُم بکم به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم (دیباچه گلستان سعدی)

زین سبب من تیغ کردم در غلاف تا که کژ خوانی نخواند بر خلاف(مثنوی، د1: 693)

باز،اگر بخت یار باشد و روزگار دمساز، زینه و پایه تحوّل نیز به دیده نیک نگریسته شود؛ و امّا تا چه قبول افتد و که در نظر آید!

---

[1] .(تحوّل).

[2] . (سوزن)

+ نوشته شده در سه شنبه نوزدهم دی ۱۴۰۲ ساعت 16:12 توسط ahmadimanesh  |